كوله كش


کمان و کمانداری

 

اول اینکه رسیدن بهار و آغاز سال نو را تبریک می گویم و برای همه آرزوی سلامتی و موفقیت دارم. در ضمن برای همه طبیعت دوستان سالی مملو از طبیعت گردی آرزو می کنم.

اما بعد آنکه یکی از دوستان خواسته بودند اطلاعاتی در مورد کمان بنویسم. در اینجا اطلاعات مختصری در مورد کمان و کمانداری آورده شده است. مطلب در این مورد بسیار زیاد است و بخشهایی که ارائه شده است تنها برای آشنایی اولیه با این موضوع است. ضمنا مطالب ارائه شده در حد وسع اینجانب است و ممکن است در مواردی اشتباه باشد. امیدوارم دوستان تصحیح بفرمایند.

کمان و کمانداری

کمان یکی از جنگ افزارهای معروف است. درست مثل سایر جنگ افزارها، امروزه کمان نیز به عنوان وسیله ای برای ورزش یا شکار مورد استفاده قرار می گیرد. انرژی کمان که توسط آن تیر پرتاب می شود، از خاصیت کشسانی مواد مختلف حاصل می شود. در ایران از اعصار بسیار دور کمان مورد استفاده بوده است. کمانهای ایرانی با ترکیب مواد مختلفی مثل چوب، شاخ و تاندون برخی از حیوانات و مواد دیگر درست می شده است. تا آنجا که نگارنده مطلع است امروزه ساخت کمان ایرانی منسوخ شده است. البته در سالهای اخیر یکی از دوستان اینجانب که از تیراندازان و شکارچیان زبده کرمانی است، توانسته با بررسی کمانهای ایرانی و با استفاده از همان مواد سنتی یعنی چوب، شاخ کل، تاندون گاو و سریش طبیعی، اقدام به ساخت کمان ایرانی نماید. امیدوارم روزی با موافقت ایشان بتوانم اطلاعات کاملتری در این زمینه در این وبلاگ قرار دهم.

با برگزاری هفتمین دوره بازیهای آسیایی در ایران، به رشته تیراندازی با کمان توجه شد. در آن زمان آقای دکتر حسین بنایی اولین و آخرین کتاب به زبان فارسی در مورد کمان و تیراندازی با آن را تهیه و منتشر کرد.

کتاب تیرو کمان نوشته آقای دکتر حسين بنايی

 

بعد از انقلاب اسلامی و حدود سال 1370 با همت فدراسیون تیراندازی و تعدادی از علاقه مندان و پیشکسوتان، این رشته مجددا راه اندازی شد.

در سالهای اخیر با جدا شدن این رشته از سایر رشته های تیراندازی و تشکیل فدراسیون مخصوص، بر فعالیت در این زمینه افزوده شده است. سازمان حفاظت محیط زیست این اسلحه را به عنوان اسلحه شکاری به رسمیت می شناسد و تحت شرایط ویژه ای پروانه شکار بزرگ به کمانداران می دهد. البته هنوز استفاده از این اسلحه در شکار پرنده مورد قبول قرار نگرفته است (براساس اطلاعات نگارنده).

شکارچیان اندکی علاقه مند به شکار با کمان هستند. من چند نفر از ایشان را می شناسم که موفق به شکار پستانداران مختلف شده اند. امیدوارم این دوستان موافقت نمایند و اجازه دهند خاطرات و تصاویر شکارهای ایشان را در اینجا درج کنم.

چند نوع کمان وجود دارد. کمان چهارخم Recurve Bow، کمان مرکب Compound Bow، کمان صلیبی یا تفنگی Cross Bow. البته انواع دیگری از کمانها نیز وجود دارند که بحث در خصوص آنها از حوصله این نوشته بیرون است.  امروزه بازوهای کمانها را که نقش اصلی در پرتاب تیر ایفا می کنند، از چسباندن لایههای مختلف از قبیل چوب، فیبر شیشه، فیبر کربن و یا از یک ماده مثل فیبر شیشه می سازند. کمانها دارای قدرتهای متفاوتی هستند. قدرت کمان در عین حال که میزان انرژی وارده به تیر را بیان میکند، از طرف دیگر میزان نیروی لازم برای کشیدن زه توسط کماندار را نیز نشان میدهد. قدرت کمان، براساس مقدار انرژی لازم برای کشیدن زه به مقدار مشخصی، بیان میشود. معمولا مقدار یا مسافت مشخص را 28 اینچ درنظر میگیرند. بنابراین چنانچه برای کشیدن زه یک کمان به اندازه 28 اینچ، نیرویی معادل 30 پوند نیاز باشد، گفته می شود که قدرت کمان 30 پوند است. در تیراندازی ورزشی با کمان نیاز به قدرت بالا نیست اما در شکار لازم است قدرت کمان متناسب با حیوانی که شکار خواهد شد انتخاب شود. کمانهای تفنگی معمولا قدرتهای بالا و در حدود 150 پوند دارند. در ایران شکار با کمانهای تفنگی ممنوع است.

در کمانهای مرکب از فن آوری ویژه ای استفاده می شود و آن استفاده از چرخهایی در دوسر بازوها است که محور هر دو یا یکی از آنها، خارج از مرکز چرخها قرار دارد. بدین ترتیب بعد از آنکه زه کمان به میزان مشخصی کشیده شد و چرخها حول محور خود چرخیدند، به نقطه ای می رسیم که بدون تغییر در زه، بازوها کمی به عقب برمی گردند و در این حالت نگهداشتن زه با سهولت بیشتری صورت می گیرد. با استفاده از این فن آوری کمانهای قویتری ساخته شده اند.

تیرها از اجزای اصلی در کمانداری هستند. میله تیرها از چوب، آلومینیوم، فیبر شیشه و فیبر کربن و یا ترکیبی از آنها ساخته می شود. در گذشته برای اینکه تیرها مستقیم پرواز کنند، به انتهای تیرها چند عدد پر چسبانده می شد. امروزه از پره های پلاستیکی برای این منظور استفاده می شود. نوک تیر نیزکه معمولا از فولاد ساخته می شود، اشکال متفاوتی دارد. نوک تیرهایی که در ورزش تیراندازی استفاده می شوند نوک تیز و معمولی هستند. پیکانهایی که در شکار در ابتدای تیر نصب می شوند از چند تیغه تیز تشکیل شده اند. یک بخش دیگر تیر در انتهای آن قرار دارد و آن فاق است که محل استقرار زه است.

نشانه روی در کمانهای چهارخم و مرکب، با کمک دستگاه نشانه روی متصل به کمان صورت می گیرد. برخلاف تفنگ که دستگاه نشانه روی آن دونقطه ای است، این نوع از کمانها از دستگاه نشانه روی یک نقطه ای استفاده می کنند. به عبارت دیگر در تفنگ یک شکاف در عقب و یک مگسک در جلو قرار دارد اما در کمان فقط یک مگسک در جلو قرار دارد. بنابراین کماندار باید هنگام تیراندازی در دفعات متعدد، کمان را به یک شکل خاص در دست بگیرد و به یک حالت معین به مگسک نگاه کند تا همه تیرهایش به یک نقطه اصابت کند. درضمن تیرانداز باید به مقدار مشخصی زه کمان را بکشد تا همیشه نیروی معینی به تیر وارد شود. بدین ترتیب مشاهده می شود که تیراندازی با کمان دشوارتر از تیراندازی با تفنگ است. البته برخی از کمانداران بخصوص هنگام شکار پرنده از دستگاه نشانه روی استفاده نمی کنند که به این روش، نشانه روی غریزی گفته می شود که البته اصول خاص خود را دارد. البته امروزه روشهای پیشرفته ای نیز برای نشانه روی وجود دارد مثل نصب دوربین بر روی کمان.

برای دیدن بهتر تصاوير خوب است آنها را در کامپیوتر خودتان ذخیره کرده و با نرم فزارهای متداول مشاهده فرمایید.

 

کمان چهارخم و اجزای آن

 

کمان مرکب و اجزای آن

 

تیر و اجزای آن

 

کمان تفنگی

 

تیراندازی با کمان چهارخم

 

پیکانهای شکاری

 

هوارد هیل یکی از کمانداران معروف آمریکایی و فیلی که با استفاده از کمان 100 پوندی و بدون استفاده از زهر و مواد منفجره  شکار شده است.

 

سبز باشيد.

 

 

 

 


كوله كش