كوله كش


ادبیات، عشق، تیراندازی با کمان

 

 

کاشکی انگشتوانش بودمی

تا در انگشتش همی فرسودمی

تا هر آن گاهی که تیر انداختی

خویشتن را کج بدو بنمودمی

تا بدندان راست کردی او مرا

بوسه ای چند از لبش بربودمی

 

این چند بیت را از کتاب شعری که چند سال پیش برحسب تصادف در یک نمایشگاه کتاب دیده و خریده بودم آورده  ام. کتاب از شاعره ای است بنام مهستی خجندی. در این قطعه با نهایت زیبایی و ظرافت از ابزاری که در تیراندازی با کمان استفاده می شده و هنوز هم استفاده می شود، یاد شده و با کمک آن آرزوی ربودن بوسه از لب یار بیان شده است. برای درک مفهوم این قطعه باید با تیراندازی با کمان آشنا بود و آنطور که معلوم است خانم مهستی خجندی به خوبی با آن آشنا بوده و در عین حال توانسته تصویری بدیع از ارتباط تیراندازی با کمان و عشق به یار، بیافریند.

آنهایی که به فن تیراندازی با کمان آشنایی دارند، مفهوم این شعر و تصویر زیبای آن را بخوبی درک می کنند. سعی می کنم برای آنهایی که با این فن آشنایی ندارند توضیحاتی بدهم تا بیشتر از این شعر لذت ببرند. در تیراندازی با کمان، کماندار باید زه کمان را با سه انگشت میانی دست موافق گرفته و با دست دیگر قبضه کمان را بگیرد. فاق تیر نیز بر روی زه و در میان دو انگشت سبابه و میانی دست موافق قرار می گیرد و بدین ترتیب تیرانداز می تواند در حالی که تیر را نگه داشته است، زه را بکشد. نکته اینجاست که کشیدن زه با انگشتهای برهنه و بدون دست افزار، باعث صدمه دیدن پوست انگشتها و بعضا ایجاد تاول می شود. برای جلوگیری از این وضعیت از دست افزاری شبیه به دستکش که که فقط دارای سه انگشتی است استفاده می شود. به این دست افزار انگشتوانه گفته می شود. از این ابزار هم در گذشته و هم در حال استفاده می شده و می شود. از آنجا که کشیدن زه و رها کردن آن با صرف نیرو همراه است، معمولا پس از رها کردن تیر، انگشتی های انگشتوانه کج می شوند یا از انگشت خارج می شو ند و تیرانداز که دست دیگرش آزاد نیست مجبور می شود با استفاده از دندان، انگشتی های انگشتوانه را به حالت اولیه برگرداند.

شاعره ما توانسته است با دقت در این موضوع تصویری شاعرانه بیافریند و آرزو کرده است که ایکاش بجای انگشتوانه یارش می بود تا بدین ترتیب و در هنگامی که یار قصد اصلاح انگشتوانه با دندان دارد، بوسه ای از لب یار برباید!

 زیبا نیست؟

 

کتاب شعر خانم مهستی خجندی

انگشتوانه

انگشتوانه

تیر و فاق

تیر و کمان

تیر و زه

تیر، زه و انگشتوانه

 


كوله كش